Üstün TUNA

DİZELERİN İÇ SESİ

Şiirle ilk tanışmam ne zaman olmuştu?

50’li yıllarda ilkokula başladığım düşünülürse, haftada bir aksamadan elimize ulaşan okul dergilerindeki manzumelerin daha o yıllarda beni şiire yönlendirdiği söylenebilir. Bu dergileri heyecanla beklediğimizi anımsıyorum. Babamın evde yüksek sesle okuduğu Tevfik Fikret’in ‘Balıkçılar’ şiiri belleğimde yer etmişti. Bu yıllarda yazmıştım herkesten saklayarak ilk şiirlerimi.
Eğer belleğim beni yanıltmıyorsa, ortaokul yıllarımda ilk ezberlediğim şiir Enis Behiç Koryürek’in ‘Gemiciler’ şiiriydi, lisede saygın edebiyat öğretmenimin dikkatini ise Balzac’ın Eugénie Grandet’sinden yüksek sesle okuduğum bir bölümle çekmiştim. Bu dönem düz yazıda da şiirselliğin olabileceğinin ayırdına varmamla aynı zamana rastlıyordu.
Ben ortaokuldayken o sıralar lisede okuyan ablam da yazınla ilgiliydi. Ara sıra aldığı Varlık Dergilerini onunla beraber ben de okuyordum. Bu dergilerden birinde yer alan, bir Yugoslav yazarın olduğunu sandığım öykünün etkisiyle genç Türkçe Öğretmenimizin verdiği ödev için bir öykü yazmıştım. Genç öğretmenimiz öykümü çok beğenmiş, bana o zaman on olan tam notu vermişti.
Lise yıllarım Orhan Veli, Cahit Sıtkı Tarancı, Ziya Osman Saba, Yahya Kemal ve Ahmet Hâşim’in şiirlerini yakından tanıdığım yıllardı. Ve ben bu yıllarda elimde Varlık Dergisi ile dolaşır olmuştum. Sonra bir gün, denemelerinden tanıdığım Attila İlhan’ın Varlık Dergisinde ‘Sisler Bulvarı’ adlı şiiriyle karşılaştım. Sonra kitabı üniversite yıllarımda önümde oturan bir arkadaşta görüp edindim. Nâzım’la karşılaşmamsa herkes gibi gizlice oldu. Bir muhasebe bürosunda, çekmecelerden birinde bulduğum bir kitabını gizlice okudum.
Sonraki yıllarda roman, öykü, özellikle de şiir okumalarımı yoğunlaştırdım. Kitaplar, dergiler yaşamımda hep önemli bir yer tuttu. Şiire olan sevgim yeni şiirler, yeni şairlerle sürüp gitti. Şiirlerde dizelerin arasında dolaşırken, derinlerde bir yerlerde, dipten gelen bir “müzik” aradım. O müziği bulduğum şiirleri çok sevdim. Zaman zaman bu şiirler kimi müzisyenlerce bestelendi. Bu ezgiler başlangıçta bende sıcak duygular uyandırsa da zamanla onlardan eski tadı alamaz, dahası o güzel dizeleri de eskisi gibi okuyamaz oldum. Bunun nedenleri üzerinde çok düşündüm. Ta ki Ömer Özgeç’in Türk Şiirinin ustalarından yaptığı bestelerle karşılaşmama değin. O zaman anladım ki Ömer o dizelerin dip sularındaki ezgilere ulaşıyor, acının, hüznün, sevginin ve umudun ardı sıra ezginin dolambaçlı yollarında dolanıp bizde doyumsuz tatlar bırakan ve daha güzel bir dünyayı savlayan müziğini oluşturuyordu. Yazılıkaya’nın birinci sayısında yayınlanan Ömer Özgeç’in ‘Şiir ve Müzik’ başlıklı yazısının son bölümcesinde yer alan ‘Şiir olduğu gibi hiçbir değişikliğe uğramadan varlığını sürdürüyor, şarkı ise yinelendikçe aşınmıyordu’ tümcesi aradığım ve bulduğumu sandığım yanıtla birebir örtüşüyordu.
Sevgili Ömer’in müziğini dinlerken Sait Maden’in,

“Bir sözcüğün içinden geçiyoruz seninle
ufacık bir sözcüğün, yaprak gibi, kırlangıç
gibi…İlerden gelen şu çağıltıyı dinle
karanlıkta: Derin bir suyu usta bir dalgıç
gibi geçmemiz gerek.”

dizelerinde hissettiklerime benzer duygulara kapılıyorum.
Böyle bir konuda yazmak anılarımın yumağının da çözülmesine neden oldu. Oktay Rıfat’ın dizelerindeki gibi,

“Çünkü hatıralar kuşlar gibi
Dal ister konacak.”

Ve son bir söz: Ömer Özgeç’in müziğinde her şey daha güzel bir dünya için.

 

Üstün TUNA

19 Haziran 2011